ประเด็นสำคัญ
- "วีซ่าแต่งงาน" คือการอนุญาตสองขั้น ไม่ใช่ขั้นเดียว การตรวจลงตราประเภทคนอยู่ชั่วคราว รหัส O (Non-Immigrant O) ใช้เดินทางเข้าประเทศในฐานะคู่สมรสของผู้มีสัญชาติไทย ส่วนการอนุญาตให้อยู่ต่อครั้งละหนึ่งปีตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 คือสิ่งที่ทำให้คู่สมรสอยู่ในประเทศได้ต่อเนื่อง สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองจัดการขออยู่ต่อกรณีนี้ไว้เป็นรายการที่ 18 "กรณีเป็นครอบครัวของผู้มีสัญชาติไทย"12
- เกณฑ์การเงินคือรายได้เดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝาก 400,000 บาทในธนาคารในประเทศไทย หลักเกณฑ์ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเผยแพร่กำหนดให้สามีชาวต่างชาติของหญิงไทยมีรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือมีเงินฝากในธนาคารในประเทศไทยคงอยู่ในบัญชีตลอดระยะเวลาย้อนหลัง 2 เดือนไม่น้อยกว่า 400,000 บาท2
- คู่สมรสทั้งสองต้องมาด้วยตนเอง ผู้ยื่นคำขอและคู่สมรสผู้มีสัญชาติไทยต้องมาให้ปากคำ พร้อมเอกสารตัวจริงและสำเนาที่ลงลายมือชื่อรับรอง และความสัมพันธ์ต้องมีอยู่ "ทั้งทางนิตินัยและพฤตินัย"2
- ค่าธรรมเนียมราชการไม่สูง คำขออยู่ต่อ (แบบ ตม.7) ค่าธรรมเนียม 1,900 บาท ใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามาในราชอาณาจักร (re-entry permit) ครั้งเดียว 1,000 บาท หลายครั้ง 3,800 บาท4
- นับเฉพาะการสมรสที่สมบูรณ์ตามกฎหมายไทย การจดทะเบียนสมรสโดยไม่มีเจตนาอยู่กินฉันคู่สมรสเป็นโมฆะตามมาตรา 1458 และมาตรา 1495 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1067/2545 ส่วนการสมรสที่จดทะเบียนในต่างประเทศได้รับการรับรองตามมาตรา 1459 และพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 170/25691113
- วีซ่าไม่ได้ตอบเรื่องภาษี คู่สมรสที่อยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีปฏิทินเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยตามมาตรา 41 แห่งประมวลรัษฎากร และเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในประเทศไทยต้องเสียภาษีตามวรรคสอง ประกอบคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.161/2566 และ ป.162/256617
คำว่า "วีซ่าแต่งงาน" ไม่ปรากฏในกฎหมายไทยฉบับใด สิ่งที่คู่สมรสชาวต่างชาติของคนไทยได้รับจริงคือการตรวจลงตราประเภทคนอยู่ชั่วคราว รหัส O ตามด้วยการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นรายปี ซึ่งสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองอนุญาตตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 คู่มือนี้อธิบายทั้งสองขั้นจากแหล่งปฐมภูมิที่อ่าน ณ วันที่ระบุไว้ เปรียบเทียบทางเลือกคู่สมรสกับวีซ่าเกษียณ (ภาษาอังกฤษ)ที่ผู้อ่านส่วนใหญ่ของเว็บนี้กำลังชั่งน้ำหนักอยู่ และอธิบายสองคำถามที่ชี้ขาดคำขอส่วนใหญ่ในทางปฏิบัติ คือการสมรสนั้นเป็นการสมรสที่กฎหมายไทยรับรองหรือไม่ และเกณฑ์การเงินครบตามรูปแบบที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกำหนดหรือไม่ ส่วนคู่มือการสมรสและสัญญาก่อนสมรส (ภาษาอังกฤษ)ว่าด้วยทรัพย์สินของคู่สมรส หน้านี้ว่าด้วยสิทธิในการอยู่ในประเทศ
สารบัญ
- วีซ่าแต่งงานคืออะไรในทางกฎหมาย
- ผู้มีสิทธิ: การสมรสที่กฎหมายไทยรับรอง
- การสมรสที่จดทะเบียนในต่างประเทศ
- เกณฑ์การเงิน: รายได้เดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝาก 400,000 บาท
- ขั้นตอนทีละขั้น
- วีซ่าแต่งงานหรือวีซ่าเกษียณ: การเปรียบเทียบ
- เหตุที่ต้องมีการให้ปากคำและการตรวจเยี่ยมบ้าน: มุมมองนิติเศรษฐศาสตร์
- กฎหมายเปรียบเทียบ: ประเทศอื่นตรวจสอบสิทธิอยู่ของคู่สมรสอย่างไร
- ภาษีไทยของคู่สมรสชาวต่างชาติ
- สิ่งที่อาจผิดพลาด และราคาของมาตรา 81
- คำถามที่พบบ่อย
วีซ่าแต่งงานคืออะไรในทางกฎหมาย
วีซ่าแต่งงาน คือการตรวจลงตราประเภทคนอยู่ชั่วคราว รหัส O ที่ออกให้คู่สมรสของผู้มีสัญชาติไทย ประกอบกับการอนุญาตให้อยู่ต่อหนึ่งปีซึ่งสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองอนุญาตตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ในรายการที่เรียกว่า "กรณีเป็นครอบครัวของผู้มีสัญชาติไทย" (รายการที่ 18) การตรวจลงตราทำที่ต่างประเทศหรือขอเปลี่ยนประเภทในประเทศไทย ส่วนการอนุญาตให้อยู่ต่อพิจารณาในประเทศไทยและต้องยื่นใหม่ทุกปี
มาตรา 34 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองกำหนดวัตถุประสงค์ที่คนต่างด้าวจะเข้ามาในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวได้ โดยปิดท้ายด้วย "(15) การอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง" และมาตรา 35 ให้อธิบดีหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งอธิบดีมอบหมาย "อนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรภายใต้เงื่อนไขใด ๆ ก็ได้" สำหรับกรณีที่ต้องอยู่เกินระยะเวลาที่มาตรา 35 กำหนดไว้ มาตราเดียวกันบัญญัติว่า "ในกรณีที่คนต่างด้าวมีเหตุจำเป็นจะต้องอยู่ในราชอาณาจักรเกินระยะเวลาที่กำหนดใน (1) (2) (3) และ (4) ให้อธิบดีเป็นผู้พิจารณาอนุญาตให้อยู่ต่อไปได้ครั้งละไม่เกินหนึ่งปี"1 ประโยคนี้คือฐานทางกฎหมายทั้งหมดของการขออยู่ต่อรายปีกรณีคู่สมรส วรรคท้ายของมาตรา 35 เพิ่มกติกาในทางปฏิบัติอีกสองข้อ คือคำขอต้องยื่น "ตามแบบและเสียค่าธรรมเนียมตามที่กำหนดในกฎกระทรวง" และ "ในระหว่างรอฟังคำสั่งให้คนต่างด้าวผู้นั้นอยู่ในราชอาณาจักรไปพลางก่อนได้" ซึ่งเป็นที่มาของตราประทับ "รอฟังคำสั่ง" (under consideration) ที่ผู้ยื่นคำขอได้รับ
หลักเกณฑ์รายละเอียดไม่ได้อยู่ในพระราชบัญญัติ แต่ออกเป็นคำสั่งภายในของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองตามมาตรา 35 ฉบับปัจจุบันคือคำสั่งสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ที่ 12/2568 ลงวันที่ 23 มกราคม 2568 และสรุปไว้บนหน้าบริการของสำนักงาน23 หน้าบริการรายการที่ 18 ระบุหลักเกณฑ์ไว้ในบรรทัดเดียวว่า "คนต่างด้าวต้องได้รับการตรวจลงตรา ประเภทคนอยู่ชั่วคราว" และต้อง "มีหลักฐานแสดงความสัมพันธ์"2 การเข้าเมืองในฐานะนักท่องเที่ยวหรือโดยได้รับยกเว้นการตรวจลงตราจึงไม่ใช่จุดเริ่มต้นของการขออยู่ต่อกรณีคู่สมรส ขั้นแรกคือการตรวจลงตรารหัส O เสมอ ซึ่งขอได้ที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในต่างประเทศ หรือผ่านขั้นตอนขอรับและเปลี่ยนประเภทการตรวจลงตราในประเทศของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ซึ่งมีเงื่อนไขของตนเอง
ผู้มีสิทธิ: การสมรสที่กฎหมายไทยรับรอง
คู่สมรสชาวต่างชาติมีสิทธิก็ต่อเมื่อการสมรสสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยและมีอยู่จริงในทางพฤตินัย ตามมาตรา 1457 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การสมรสจะมีได้เฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนแล้ว ตามมาตรา 1458 บุคคลสองคนต้องยินยอมเป็นคู่สมรสกันและแสดงความยินยอมโดยเปิดเผยต่อหน้านายทะเบียน และตามมาตรา 1495 การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา 1458 เป็นโมฆะ หลักเกณฑ์ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพิ่มว่าคู่สมรสต้องมีความสัมพันธ์กัน "ทั้งทางนิตินัยและพฤตินัย"92
บทบัญญัติสามมาตราในบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ซึ่งมีผลใช้บังคับในเดือนมกราคม 2568 เป็นตัวกำหนดว่าการสมรสแบบใดที่พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองจะรับฟัง มาตรา 1448 บัญญัติว่า "การสมรสจะกระทำได้ต่อเมื่อบุคคลทั้งสองฝ่ายมีอายุสิบแปดปีบริบูรณ์แล้ว แต่ในกรณีมีเหตุอันสมควร ศาลอาจอนุญาตให้ทำการสมรสก่อนนั้นได้" มาตรา 1457 บัญญัติว่า "การสมรสตามประมวลกฎหมายนี้จะมีได้เฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนแล้วเท่านั้น" และมาตรา 1458 บัญญัติว่า "การสมรสจะทำได้ต่อเมื่อบุคคลสองคนยินยอมเป็นคู่สมรสกันและต้องแสดงการยินยอมนั้นให้ปรากฏโดยเปิดเผยต่อหน้านายทะเบียนและให้นายทะเบียนบันทึกความยินยอมนั้นไว้ด้วย"9 การแก้ไขปี 2567 เปลี่ยนถ้อยคำ "ชายและหญิง" เป็น "บุคคลสองคน" ทั้งบรรพ ตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 2568 การสมรสของบุคคลเพศเดียวกันที่จดทะเบียนในประเทศไทยจึงเป็นการสมรสเพื่อทุกวัตถุประสงค์ตามประมวลกฎหมายนี้ รวมถึงรายการครอบครัวในทางปฏิบัติของงานตรวจคนเข้าเมือง
การจดทะเบียนคือแบบที่ชี้ขาด มาตรา 1495 และมาตรา 1496 บัญญัติว่าการสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา 1449 1450 1452 และ 1458 เป็นโมฆะ และ "คำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่า" การสมรสเป็นโมฆะด้วยเหตุเหล่านั้น โดยคู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานเป็นผู้ร้องขอ10 มาตรา 1452 เป็นบทที่เกี่ยวข้องกับคู่สมรสชาวต่างชาติบ่อยที่สุด คือ "บุคคลจะทำการสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้" ชาวต่างชาติที่การสมรสครั้งก่อนในต่างประเทศยังไม่สิ้นสุดจึงสมรสในประเทศไทยโดยสมบูรณ์ไม่ได้ และการจดทะเบียนที่ได้มาโดยปกปิดข้อเท็จจริงนั้นเป็นโมฆะตามมาตรา 1452 ซึ่งตามมาตรา 1497 ผู้มีส่วนได้เสียคนใดคนหนึ่งจะกล่าวอ้างขึ้นก็ได้
ศาลฎีกาอธิบายความหมายของ "ความยินยอมเป็นคู่สมรส" ตามมาตรา 1458 ไว้สองคดี และทั้งสองคดีคือสิ่งที่พนักงานเจ้าหน้าที่นึกถึงเมื่อถามว่าการสมรสมีอยู่ "ในทางพฤตินัย" หรือไม่ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1067/2545 ศาลวินิจฉัยว่าความยินยอมเป็นสามีภริยาหมายความว่า "ทั้งสองคนตกลงจะเป็นบุคคลในครอบครัวเดียวกัน ต้องอยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยาทั้งในทางธรรมชาติและกฎหมาย ได้ดูแลความทุกข์สุข เจ็บป่วยซึ่งกันและกัน ต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน" จำเลยจดทะเบียนสมรสกับนายทหารเรือเกษียณก่อนเขาถึงแก่กรรม 38 วัน ไม่เคยพักอาศัยด้วยกัน ไม่ได้ออกค่ารักษาพยาบาล ไม่เคยมาเยี่ยม และรับว่าจดทะเบียนเพราะเขาบอกว่าหากไม่จดจะไม่มีผู้ใดมีสิทธิรับบำเหน็จตกทอด ศาลวินิจฉัยว่าจำเลย "จดทะเบียนสมรสกับ ช. โดยมิได้มีเจตนาที่จะเป็นสามีภริยากันมาแต่แรก" การสมรสจึงฝ่าฝืนมาตรา 1458 และตกเป็นโมฆะตามมาตรา 149511
ผลตรงข้ามในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5351/2545 แสดงให้เห็นว่าภาระการพิสูจน์อยู่ที่ใคร ผู้ร้องสองคนขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสของตนเองเป็นโมฆะ โดยอ้างว่าจดทะเบียน "หลอก ๆ เพื่อหวังประโยชน์ในทางการค้า" ตามคำทำนายของหมอดู และไม่เคยอยู่ร่วมกัน ศาลยกคำร้องเพราะผู้ร้อง "มิได้นำพยานอื่นเข้าสืบประกอบว่าตนมิได้อยู่กินฉันสามีภริยากันจริง และมิได้ส่งสำเนาทะเบียนบ้านว่ามิได้อยู่บ้านหลังเดียวกัน" และปล่อยเวลาล่วงเลยกว่าสามปีจึงมายื่นคำร้อง พฤติการณ์เช่นนี้แสดงว่าผู้ร้อง "ยินยอมเป็นสามีภริยากันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1458 แล้ว"12 การสมรสที่จดทะเบียนแล้วจึงได้รับข้อสันนิษฐานว่าเป็นการสมรสจริง และฝ่ายที่อ้างว่าเป็นการสมรสหลอกต้องพิสูจน์ด้วยพยานหลักฐานอย่างที่ศาลระบุ คือคู่สมรสแต่ละฝ่ายพักอาศัยที่ใดจริง ใครออกค่าใช้จ่ายใด และคู่สมรสประพฤติต่อกันอย่างไรตลอดเวลาที่ผ่านมา ข้อเท็จจริงเหล่านี้คือสิ่งที่การให้ปากคำและการตรวจเยี่ยมบ้านของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองออกแบบมาเพื่อค้นหา ภาพถ่ายบ้านที่อยู่ร่วมกัน ทะเบียนบ้านที่แสดงที่อยู่เดียวกัน และคำให้การที่สอดคล้องกันของคู่สมรสทั้งสองจึงมีน้ำหนักที่เอกสารจากที่ปรึกษากฎหมายใดก็แทนไม่ได้
การสมรสที่จดทะเบียนในต่างประเทศ
การสมรสระหว่างคนไทยกับชาวต่างชาติที่จดทะเบียนนอกประเทศไทยได้รับการรับรองในประเทศไทยตามมาตรา 1459 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 หากทำถูกต้องตามแบบของกฎหมายแห่งประเทศที่สมรสหรือตามกฎหมายไทย คู่สมรสนำไปบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตในประเทศไทย หลังจากรับรองนิติกรณ์และแปลเอกสารการสมรสต่างประเทศแล้ว
มาตรา 1459 บัญญัติว่า "การสมรสในต่างประเทศระหว่างคนที่มีสัญชาติไทยด้วยกัน หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย จะทำตามแบบที่กำหนดไว้ตามกฎหมายไทยหรือกฎหมายแห่งประเทศนั้นก็ได้" และกรณีที่คู่สมรสประสงค์จะจดทะเบียนตามกฎหมายไทย วรรคสองให้พนักงานทูตหรือกงสุลไทยเป็นนายทะเบียน13 ศาลฎีกาปรับใช้มาตรานี้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 170/2569 ซึ่งภริยาผู้คัดค้านนำสำเนาบันทึกการสมรสของรัฐฟลอริดาลงวันที่ 5 เมษายน 2533 พร้อมคำแปลและหนังสือรับรองโดยเสมียนศาลเขตไมอามี-เดดมาแสดง ศาลวินิจฉัยว่าตามมาตรา 1459 และมาตรา 20 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย การสมรสที่ทำในต่างประเทศโดยถูกต้องตามแบบที่กฎหมายไทยรับรอง "ย่อมเป็นอันสมบูรณ์" ผู้คัดค้าน "จึงเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายและเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย"13 บทเรียนสำหรับคู่สมรสที่สมรสในต่างประเทศคือ เอกสารการสมรสต่างประเทศที่รับรองถูกต้องนั้นเองเป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดการสมรส ส่วนบันทึกฐานะแห่งครอบครัวในประเทศไทยเป็นเพียงพยานหลักฐานของการสมรส ไม่ใช่ที่มาของการสมรส
แบบไม่ใช่คำถามเดียว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2887/2563 เป็นเรื่องหญิงไทยสองคนที่สมรสกันในประเทศอังกฤษเมื่อปี 2557 ศาลวินิจฉัยว่าแม้มาตรา 1459 และมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมายจะว่าด้วยแบบของการสมรสในต่างประเทศ แต่มาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติเดียวกันบัญญัติว่า "เงื่อนไขแห่งการสมรสให้เป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของคู่กรณีแต่ละฝ่าย" เงื่อนไขในบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จึงใช้บังคับ และตามมาตรา 1448 ฉบับขณะนั้นซึ่งใช้ถ้อยคำ "ชายและหญิง" การสมรสนั้นไม่ต้องด้วยเงื่อนไขตามกฎหมายไทย คู่กรณี "ไม่มีสถานะเป็นสามีภริยาตามกฎหมาย"14 การแก้ไขปี 2567 ลบอุปสรรคข้อนั้นไปแล้ว แต่หลักของคดียังอยู่ คือการสมรสที่ทำในต่างประเทศต้องถูกตรวจสอบกับเงื่อนไขแห่งการสมรสตามกฎหมายไทย ทั้งเรื่องอายุและการไม่มีคู่สมรสอยู่ก่อน นอกเหนือจากแบบตามกฎหมายต่างประเทศ
กระทรวงการต่างประเทศอธิบายขั้นตอนการบันทึกไว้ในคู่มือกงสุลว่า ทะเบียนสมรสต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากกระทรวงการต่างประเทศของประเทศที่สมรส แล้วจากสถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศนั้น แล้วจากกรมการกงสุลในประเทศไทย จากนั้นคู่สมรสจึง "ขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร. 22)" ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตที่คู่สมรสฝ่ายไทยมีภูมิลำเนา และคนไทยที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายต่างประเทศแล้วไม่ต้องจดทะเบียนสมรสซ้ำตามกฎหมายไทย15 สำหรับการสมรสที่จดทะเบียนในประเทศไทย คู่มือเดียวกันอธิบายภาพกลับด้าน คือหนังสือรับรองสถานภาพโสดของคู่สมรสชาวต่างชาติที่ออกโดยหน่วยงานของประเทศนั้นและรับรองผ่านลำดับเดียวกัน นำมาแสดงพร้อมคำแปลภาษาไทยต่อนายทะเบียนที่อำเภอหรือเขต พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองคาดหวังจะเห็นใบสำคัญการสมรส (คร.3) และทะเบียนสมรส (คร.2) ของไทย หรือเอกสารการสมรสต่างประเทศพร้อมลำดับการรับรองนิติกรณ์และบันทึก คร.22
เกณฑ์การเงิน: รายได้เดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝาก 400,000 บาท
สามีชาวต่างชาติที่สมรสกับหญิงไทยต้องมีรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือมีเงินฝากในธนาคารในประเทศไทยไม่น้อยกว่า 400,000 บาทที่คงอยู่ในบัญชีตลอดระยะเวลาย้อนหลัง 2 เดือนก่อนยื่นคำขอ "เพื่อไว้ใช้จ่ายในรอบปี" หลักเกณฑ์ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเผยแพร่ระบุกติกานี้สำหรับสามีชาวต่างชาติ ส่วนกรณีภริยาชาวต่างชาติของสามีไทย สำนักงานแยกรายการเอกสารไว้ต่างหากโดยไม่ได้กล่าวซ้ำเงื่อนไขการเงิน23
ถ้อยคำของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองที่อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 คือ "กรณีสมรสกับหญิงไทย ฝ่ายสามีซึ่งเป็นคนต่างด้าวต้องมีรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝากในธนาคารในประเทศไทยคงอยู่ในบัญชีตลอดระยะเวลาย้อนหลัง 2 เดือน ไม่น้อยกว่า 400,000 บาท เพื่อไว้ใช้จ่ายในรอบปี"2 หน้าบริการของรัฐบาลไทยในเรื่องเดียวกันกล่าวซ้ำตัวเลขทั้งสองและระยะเวลา 2 เดือน3 ลักษณะของกติกานี้สี่ข้อมีผลในทางปฏิบัติ
ข้อแรก เกณฑ์ทั้งสองเป็นทางเลือกคนละทาง และถ้อยคำของสำนักงานไม่ได้กล่าวถึงการนำรายได้บางส่วนมารวมกับเงินฝากบางส่วนอย่างที่กำหนดไว้ในบางรายการ ผู้ยื่นที่มีรายได้เดือนละ 25,000 บาทและมีเงินฝาก 200,000 บาทจึงไม่ครบเกณฑ์ที่เผยแพร่ และไม่ควรสันนิษฐานว่าสองส่วนบวกกันได้ ข้อสอง ตัวเลขรายได้เป็น "รายได้เฉลี่ยทั้งปี" ซึ่งสำนักงานวัดด้วยเอกสารที่แสดงรายได้ตลอดปี เช่น หนังสือรับรองรายได้จากสถานทูตสำหรับประเทศที่สถานทูตยังออกให้ แบบแสดงรายการภาษีไทยหากเป็นรายได้ในประเทศไทย หรือรายการเดินบัญชีธนาคารที่แสดงเงินเข้ารายเดือนสม่ำเสมอ คู่มือเกณฑ์เงินฝาก 800,000 บาท (ภาษาอังกฤษ)อธิบายว่าหนังสือรับรองรายได้ขอได้ยากขึ้นตั้งแต่สถานทูตหลายแห่งเลิกรับรองรายได้ และความยากข้อเดียวกันกระทบทางเลือกคู่สมรสด้วย ข้อสาม เงินฝากต้องอยู่ในธนาคารในประเทศไทยและต้อง "คงอยู่ในบัญชี" ตลอด 2 เดือนก่อนยื่นคำขอ ซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจจากหนังสือรับรองของธนาคารและสมุดบัญชีที่ปรับรายการในวันยื่น เงินจึงควรโอนจากต่างประเทศมาก่อนช่วง 2 เดือนจะเริ่มนับ ข้อสี่ ตัวเลขเป็นครึ่งหนึ่งพอดีของเกณฑ์เกษียณ 800,000 บาทและ 65,000 บาท ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ผู้เกษียณที่สมรสกับคนไทยมักเลือกทางนี้ ส่วนข้อแลกเปลี่ยนอธิบายไว้ในหัวข้อเปรียบเทียบด้านล่าง
บิดาหรือมารดาของบุตรสัญชาติไทยอยู่ในรายการเดียวกันโดยมีเกณฑ์คู่ขนาน ถ้อยคำของสำนักงานกำหนดให้บิดาหรือมารดา "ต้องมีรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือต้องมีเงินฝากไม่น้อยกว่า 400,000 บาท เพื่อไว้ใช้จ่ายในรอบ 1 ปี" และบุตรต้องยังไม่ได้สมรส อยู่อาศัยเป็นส่วนแห่งครัวเรือนนั้น และมีอายุไม่เกิน 20 ปีบริบูรณ์2 บิดาหรือมารดาชาวต่างชาติที่การสมรสกับฝ่ายไทยสิ้นสุดลงแล้วจึงยังอาจมีสิทธิโดยอาศัยบุตรไทย ซึ่งเป็นทางสำรองที่สำคัญหลังการหย่า
ขั้นตอนทีละขั้น
ลำดับคือ ขอการตรวจลงตรารหัส O เดินทางเข้าประเทศไทย ครบเกณฑ์การเงินเป็นเวลา 2 เดือนหากใช้ทางเงินฝาก ยื่นแบบ ตม.7 พร้อมค่าธรรมเนียม 1,900 บาทที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในจังหวัดที่พักอาศัย โดยคู่สมรสฝ่ายไทยมาด้วย รับตราประทับรอฟังคำสั่ง ให้ปากคำและรับการตรวจเยี่ยมบ้านหากมี แล้วรับการอนุญาตให้อยู่ต่อหนึ่งปี หลังจากนั้นคู่สมรสแจ้งที่พักอาศัยทุก 90 วัน และขอใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามาก่อนออกนอกประเทศทุกครั้ง
ขั้นที่ 1 การตรวจลงตรารหัส O หลักเกณฑ์ข้อแรกของสำนักงานคือ "คนต่างด้าวต้องได้รับการตรวจลงตรา ประเภทคนอยู่ชั่วคราว"2 ตามปกติขอที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศบ้านเกิดหรือประเทศที่พำนักของคู่สมรส พร้อมใบสำคัญการสมรสและเอกสารบัตรประชาชนกับทะเบียนบ้านของคู่สมรสฝ่ายไทย ผู้ที่อยู่ในประเทศไทยอยู่แล้วด้วยสถานะอื่นอาจยื่นต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองตามขั้นตอนขอรับและเปลี่ยนประเภทการตรวจลงตรา ซึ่งอยู่ในเมนูบริการเดียวกันและมีเงื่อนไขของตนเอง
ขั้นที่ 2 คำขออยู่ต่อ คำขอยื่นตามแบบ ตม.7 และหน้าบริการของรัฐบาลไทยระบุค่าธรรมเนียม 1,900 บาท4 หมายเหตุของสำนักงานในรายการที่ 18 ระบุชัดว่า "ผู้ยื่นคำขอและบุตร/ภรรยา/สามีผู้มีสัญชาติไทย ต้องมาติดต่อด้วยตนเอง เพื่อมาให้ปากคำ" และ "ให้นำหลักฐานเอกสารตัวจริงมาแสดง และถ่ายเอกสารพร้อมรับรองสำเนาถูกต้องด้วยลายมือชื่อของผู้ยื่นคำขอ"2 สำนักงานเผยแพร่รายการเอกสารแยกกันสำหรับกรณีภรรยาไทยและกรณีสามีไทย แก่นของแต่ละรายการคือหนังสือเดินทางและการตรวจลงตราปัจจุบัน ใบสำคัญการสมรสและทะเบียนสมรส บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของคู่สมรสฝ่ายไทย หลักฐานการเงินตามที่อธิบายข้างต้น แผนที่ที่พักอาศัย และภาพถ่ายของคู่สมรสที่บ้าน
ขั้นที่ 3 ช่วงรอฟังคำสั่ง เนื่องจากมาตรา 35 ให้คนต่างด้าวอยู่ "ในระหว่างรอฟังคำสั่ง" ได้ สำนักงานจะประทับตราอนุญาตช่วงสั้น ตามปกติราวหนึ่งเดือน ระหว่างนั้นมีการตรวจสำนวนและอาจมีการตรวจเยี่ยมบ้าน1 ผู้ยื่นกลับมาตามวันที่ประทับไว้เพื่อรับการอนุญาตหนึ่งปี ระยะเวลาหนึ่งปีนับจากวันสิ้นสุดการอนุญาตครั้งก่อน ไม่ใช่จากวันที่มีคำสั่ง
ขั้นที่ 4 หน้าที่ต่อเนื่อง มาตรา 37 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองกำหนดหน้าที่ของคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ชั่วคราว ตามมาตรา 37 (1) คนต่างด้าวต้อง "ไม่ประกอบอาชีพหรือรับจ้างทำงาน เว้นแต่จะได้รับอนุญาตตาม … กฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว" การอนุญาตให้อยู่ต่อกรณีคู่สมรสจึงไม่ได้ให้สิทธิทำงานในตัวเอง แต่ผู้ถือการตรวจลงตรารหัส O อาจขอใบอนุญาตทำงานตามกฎหมายนั้นได้ ตามมาตรา 37 (5) คนต่างด้าวที่ "อยู่ในราชอาณาจักรเกินเก้าสิบวัน … ต้องมีหนังสือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ ณ กองตรวจคนเข้าเมืองทราบถึงที่พักอาศัยของตนโดยมิชักช้าเมื่อครบระยะเก้าสิบวัน และต่อไปให้กระทำเช่นเดียวกันทุกระยะเก้าสิบวัน"5 ตามมาตรา 39 การเดินทางออกนอกประเทศไทยทำให้การอนุญาตสิ้นสุด เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามาก่อน ค่าธรรมเนียมครั้งเดียว 1,000 บาท หลายครั้ง 3,800 บาท64 คู่มือการแจ้งอยู่เกิน 90 วันและใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามาอธิบายแบบฟอร์มต่าง ๆ
ขั้นที่ 5 การต่ออายุ ทุกปียื่นคำขอแบบเดิมอีกครั้งพร้อมหลักฐานการเงินปัจจุบัน ความต่างในทางปฏิบัติจากปีแรกคือพนักงานเจ้าหน้าที่มีสำนวนเดิมอยู่แล้ว ความไม่สอดคล้องระหว่างปี เช่น ที่อยู่ที่ต่างจากที่แจ้งไว้ตามมาตรา 37 คือสาเหตุตามปกติของการตรวจที่นานขึ้น
วีซ่าแต่งงานหรือวีซ่าเกษียณ: การเปรียบเทียบ
สำหรับชาวต่างชาติอายุ 50 ปีขึ้นไปที่สมรสกับคนไทย ทางคู่สมรสลดเกณฑ์การเงินลงครึ่งหนึ่ง (400,000 บาท หรือเดือนละ 40,000 บาท แทน 800,000 บาท หรือเดือนละ 65,000 บาท) และเปิดทางให้ขอใบอนุญาตทำงานได้ แต่ขึ้นอยู่กับการสมรสที่ดำรงอยู่และต้องให้คู่สมรสฝ่ายไทยมาด้วยทุกปี ส่วนทางเกษียณไม่ขึ้นกับการสมรสและคู่สมรส แต่ใช้เกณฑ์การเงินสองเท่า
ทั้งสองทางอยู่ในมาตรา 35 เดียวกันและวงรอบรายปีเดียวกัน ความต่างจึงอยู่ที่หลักเกณฑ์ของสำนักงาน ไม่ใช่ที่พระราชบัญญัติ รายการเกษียณ (รายการที่ 22 "กรณีใช้ชีวิตในบั้นปลาย") กำหนดให้ผู้ยื่นมีอายุไม่น้อยกว่า 50 ปีและแสดงเงินฝาก 800,000 บาทในธนาคารในประเทศไทยหรือรายได้เดือนละ 65,000 บาท ตามที่อธิบายในคู่มือวีซ่าเกษียณ Non-Immigrant O และคู่มือการขออยู่ต่อ (ภาษาอังกฤษ) รายการคู่สมรสไม่มีเกณฑ์อายุและใช้เงินครึ่งเดียว แต่ผูกอยู่กับคู่สมรส หลักเกณฑ์ของสำนักงานคือความสัมพันธ์ "ทั้งทางนิตินัยและพฤตินัย" และคู่สมรสฝ่ายไทยต้องมาให้ปากคำทุกปี2 การหย่าหรือการถึงแก่กรรมของคู่สมรสฝ่ายไทยทำให้ฐานของการอนุญาตสิ้นไป คู่สมรสชาวต่างชาติต้องเข้าเกณฑ์รายการอื่นก่อนการอนุญาตปัจจุบันสิ้นสุด ซึ่งสำหรับผู้มีอายุเกิน 50 ปีมักหมายถึงรายการเกษียณและเงินฝากที่สูงกว่า คู่สมรสที่ถือครองทรัพย์สินร่วมกันควรอ่านคู่มือการสมรสและสัญญาก่อนสมรส (ภาษาอังกฤษ)และคู่มือพินัยกรรมและมรดก (ภาษาอังกฤษ)ควบคู่กับหน้านี้ เพราะผลด้านคนเข้าเมืองของการถึงแก่กรรมเกิดขึ้นทันที ขณะที่ผลด้านทรัพย์สินใช้เวลาหลายเดือน
ความต่างอีกสามข้อมักเป็นตัวตัดสิน รายการเกษียณมีเงื่อนไขประกันสุขภาพเฉพาะสายการตรวจลงตรา O-A ซึ่งคู่มือประกันสุขภาพวีซ่า O-Aอธิบายไว้ ส่วนรายการคู่สมรสไม่มีเงื่อนไขประกันในหลักเกณฑ์ที่สำนักงานเผยแพร่ รายการคู่สมรสเปิดให้ขอใบอนุญาตทำงานได้ ซึ่งรายการเกษียณไม่เปิด และรายการคู่สมรสกำหนดให้ผู้ยื่นพักอาศัยกับคู่สมรสฝ่ายไทย ณ ที่อยู่ที่พนักงานเจ้าหน้าที่อาจไปตรวจเยี่ยม คู่สมรสที่พักอาศัยต่างจังหวัดกันเพราะการงานจึงควรเตรียมอธิบายการจัดการนั้นและแสดงว่ายังเป็นครัวเรือนเดียวกัน
เหตุที่ต้องมีการให้ปากคำและการตรวจเยี่ยมบ้าน: มุมมองนิติเศรษฐศาสตร์
การให้ปากคำด้วยตนเอง ภาพถ่าย และการตรวจเยี่ยมบ้านคือเครื่องมือคัดกรอง ในภาษาของนิติเศรษฐศาสตร์ ทะเบียนสมรสได้มาในราคาถูกและมีค่ามากสำหรับผู้ที่ต้องการอยู่ในประเทศไทย รัฐจึงแยกการสมรสจริงจากการสมรสที่จัดขึ้นด้วยใบสำคัญเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ต้องมองหาสัญญาณที่ปลอมได้ยาก เช่น บ้านที่อยู่ร่วมกันมาเป็นเวลานาน หลักของศาลฎีกาเรื่องการอยู่กิน "ทั้งในทางธรรมชาติและกฎหมาย" ให้สัญญาณชนิดนั้นพอดี
การวิเคราะห์ของจอร์จ อาเคอร์ลอฟ (George Akerlof) ว่าด้วยตลาดที่ฝ่ายหนึ่งรู้คุณภาพของสิ่งที่เสนอขายแต่อีกฝ่ายไม่รู้ แสดงว่าหากไม่มีวิธีตรวจสอบคุณภาพ ตลาดจะเต็มไปด้วยข้อเสนอคุณภาพต่ำ และผู้ขายที่สุจริตจะถูกผลักออกไป22 รายการคนเข้าเมืองที่รับใบสำคัญการสมรสเพียงอย่างเดียวจะเผชิญพลวัตเดียวกัน ใบสำคัญใช้ค่าใช้จ่ายไม่กี่ร้อยบาทและเวลาหนึ่งบ่าย ขณะที่การอนุญาตให้อยู่หนึ่งปีมีค่ามากสำหรับผู้ที่เข้าเกณฑ์อื่นไม่ได้ สัดส่วนการจดทะเบียนหลอกจึงจะสูงขึ้น และสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองจะตอบสนองด้วยการเข้มงวดกับทุกคน การให้ปากคำ การตรวจเยี่ยมบ้าน และเงินฝาก 2 เดือนคือคำตอบของรัฐต่อปัญหาข้อมูลไม่สมมาตร แต่ละอย่างเป็นสัญญาณที่คู่สมรสจริงให้ได้โดยไม่ยาก แต่คู่สมรสหลอกต้องลงทุนมากเพื่อสร้างขึ้น ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ว่าด้วยการสมรสของแกรี เบกเกอร์ (Gary Becker) ชี้ประเด็นเดียวกันจากอีกด้าน โดยมองการสมรสเป็นหุ้นส่วนระยะยาวที่ผลประโยชน์มาจากการผลิตร่วมกันในครัวเรือน และเผยตัวตามกาลเวลา ไม่ใช่ ณ ขณะจดทะเบียน21 นี่คือเหตุที่ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5351/2545 ดูพฤติการณ์สามปีแทนที่จะฟังคำบอกเล่าของผู้ร้องเองเรื่องเจตนา และเหตุที่พยานหลักฐานที่หนักแน่นที่สุดของผู้ยื่นคือบันทึกธรรมดาของชีวิตที่ใช้ร่วมกัน คือสัญญาเช่าร่วม ทะเบียนบ้านเดียวกัน และสองชื่อบนใบแจ้งค่าสาธารณูปโภคฉบับเดียวกัน12
การวิเคราะห์เดียวกันอธิบายว่าเหตุใดกฎหมายไทยจึงผูกผลที่แท้จริงไว้กับสถานะทางทะเบียน ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 393/2554 หญิงไทยอยู่กินมาหลายปีกับชายที่อยู่ในประเทศไทยโดยไม่ได้รับอนุญาต และถูกฟ้องพร้อมกับเขา ศาลวินิจฉัยว่าดุลพินิจตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองที่จะไม่ลงโทษผู้ให้ที่พักแก่คนต่างด้าว "จะต้องเป็นการกระทำเพื่อช่วยบิดามารดา สามีหรือภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้กระทำเท่านั้น" และเมื่อคู่นี้ "ไม่ปรากฏว่าได้จดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมาย" จึง "ไม่ได้เป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมาย" และใช้ดุลพินิจนั้นไม่ได้16 คดีนี้เตือนว่ากฎหมายคนเข้าเมืองของไทยรับรองการสมรสที่จดทะเบียนและไม่รับรองสิ่งใดที่น้อยกว่านั้น การอยู่กินมานานไม่ให้สถานะคนเข้าเมืองใด ๆ ขณะที่การสมรสที่จดทะเบียนและมีข้อเท็จจริงรองรับให้สิทธิอยู่ต่อรายปี
กฎหมายเปรียบเทียบ: ประเทศอื่นตรวจสอบสิทธิอยู่ของคู่สมรสอย่างไร
เกณฑ์การเงินของไทยอยู่ในระดับพอประมาณเมื่อเทียบกับมาตรฐานสากล สหราชอาณาจักรกำหนดให้คู่สมรสผู้ค้ำประกันมีรายได้อย่างน้อยปีละ 29,000 ปอนด์ ซึ่งศาลสูงสุดรับรองในหลักการเมื่อปี 2017 และศาลสูงสุดสหรัฐอเมริกาวินิจฉัยเมื่อปี 2024 ว่าพลเมืองไม่มีสิทธิตามรัฐธรรมนูญที่จะให้คู่สมรสชาวต่างชาติได้รับอนุญาตให้เข้าประเทศ เมื่อเทียบกันแล้ว กติกาไทย 400,000 บาท หรือเดือนละ 40,000 บาทซึ่งกำหนดในทางบริหารตามมาตรา 35 จึงเบากว่า แต่ก็เป็นดุลพินิจและต่ออายุได้เพียงปีต่อปี
กติกาของอังกฤษให้บทเรียนมากที่สุด เพราะเป็นภาพกลับด้านของกติกาไทย คือทดสอบผู้ค้ำประกันที่เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ ไม่ใช่คู่สมรสชาวต่างชาติ GOV.UK ระบุว่าผู้ขอวีซ่าคู่สมรสต้องแสดงรายได้รวมอย่างน้อยปีละ 29,000 ปอนด์ โดยตัวเลขเดิม 18,600 ปอนด์คงไว้เฉพาะผู้ต่ออายุวีซ่าที่ขอครั้งแรกก่อนวันที่ 11 เมษายน 202418 ในคดี R (MM (Lebanon)) v Secretary of State for the Home Department [2017] UKSC 10 ตัดสินเมื่อ 22 กุมภาพันธ์ 2017 ศาลสูงสุดสหราชอาณาจักรวินิจฉัยว่าเกณฑ์รายได้ขั้นต่ำรับได้ในหลักการ เพราะมุ่งวัตถุประสงค์ชอบธรรมในการไม่ให้คู่สมรสพึ่งสวัสดิการของรัฐและเชื่อมโยงอย่างมีเหตุผลกับวัตถุประสงค์นั้น โดยตั้งข้อสังเกตว่า "the fact that the MIR may cause hardship to many does not render it unlawful" (การที่เกณฑ์รายได้ขั้นต่ำอาจสร้างความยากลำบากแก่คนจำนวนมากไม่ทำให้เกณฑ์นั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย) แต่ศาลประกาศว่ากฎเกณฑ์ไม่ชอบด้วยกฎหมายเท่าที่ไม่ได้ให้ผลแก่หน้าที่ถือประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นข้อพิจารณาสำคัญ และสั่งให้แก้แนวปฏิบัติเพื่อให้นำรายได้แหล่งอื่น เช่น รายได้ที่คาดว่าคู่สมรสชาวต่างชาติจะหาได้ หรือการสนับสนุนจากบุคคลที่สาม มาพิจารณาได้19 ประเทศไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายทำนองเดียวกันและไม่มีคดีทำนองเดียวกัน เกณฑ์ของไทยกำหนดโดยคำสั่งของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ใช้กับฐานะของคู่สมรสชาวต่างชาติเอง และหากจะมีการทบทวนก็โดยคณะกรรมการพิจารณาคนเข้าเมืองตามมาตรา 36 ไม่ใช่โดยศาล
การเปรียบเทียบกับสหรัฐอเมริกาเป็นเรื่องลักษณะของสิทธิ ในคดี Department of State v. Muñoz หมายเลข 23-334 ตัดสินเมื่อ 21 มิถุนายน 2024 ศาลสูงสุดสหรัฐอเมริกาโดยคำพิพากษาของผู้พิพากษาแบร์เร็ตต์วินิจฉัยว่า "a citizen does not have a fundamental liberty interest in her noncitizen spouse being admitted to the country" (พลเมืองไม่มีประโยชน์แห่งเสรีภาพขั้นพื้นฐานในการให้คู่สมรสที่ไม่ใช่พลเมืองได้รับอนุญาตให้เข้าประเทศ) กระทรวงการต่างประเทศจึงไม่ต้องชี้แจงเหตุผลแก่ภริยาผู้เป็นพลเมืองเมื่อปฏิเสธวีซ่าของสามี20 กฎหมายไทยไปถึงจุดใกล้เคียงกันโดยเส้นทางต่างกัน มาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองทำให้การอนุญาตให้อยู่เป็นดุลพินิจของอธิบดี "ภายใต้เงื่อนไขใด ๆ ก็ได้" และมาตรา 36 ให้อธิบดีหรือคณะกรรมการเพิกถอนการอนุญาตได้ "หากมีพฤติการณ์ที่สมควรเพิกถอน" โดยอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการได้ภายใน 48 ชั่วโมงนับแต่ทราบคำสั่ง และคำสั่งของคณะกรรมการ "ให้เป็นที่สุด"7 ทั้งคู่สมรสฝ่ายไทยและฝ่ายต่างชาติไม่ได้ถือสิทธิที่จะได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อ สิ่งที่คู่สมรสถืออยู่คือข้อเรียกร้องที่มีเอกสารรองรับครบถ้วนต่อดุลพินิจซึ่งใช้อย่างสม่ำเสมอเมื่อหลักเกณฑ์ที่เผยแพร่ครบถ้วน
การเปรียบเทียบยังแสดงสิ่งที่ประเทศไทยไม่ทำ ไทยไม่กำหนดระยะเวลาสมรสขั้นต่ำก่อนการขออยู่ต่อครั้งแรกอย่างบางประเทศในยุโรป ไม่กำหนดให้คู่สมรสฝ่ายไทยพิสูจน์รายได้ และไม่มีการพำนักแบบมีเงื่อนไขหรือทดลองอย่างของสหรัฐอเมริกาที่ปลดเงื่อนไขหลังสองปี ระบบของไทยตรวจสอบเต็มรูปแบบซ้ำทุกปีแทน ซึ่งหนักกว่าในทางบริหารสำหรับคู่สมรส แต่ไม่มีจุดที่การปฏิเสธครั้งเดียวลบสถานะที่สะสมมา
ภาษีไทยของคู่สมรสชาวต่างชาติ
คู่สมรสชาวต่างชาติที่อยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีปฏิทินเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยตามมาตรา 41 วรรคสาม แห่งประมวลรัษฎากร และตามวรรคสอง ประกอบคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.161/2566 และ ป.162/2566 เงินได้จากต่างประเทศที่เกิดตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 ต้องเสียภาษีในปีที่นำเข้ามาในประเทศไทย เงินฝาก 400,000 บาทเองเป็นเงินทุน ไม่ใช่เงินได้ สิ่งที่สำคัญคือแหล่งที่มาของเงินที่ใช้เลี้ยงครัวเรือนแต่ละปี
มาตรา 41 วรรคสาม บัญญัติว่า "ผู้ใดอยู่ในประเทศไทยชั่วระยะเวลาหนึ่งหรือหลายระยะรวมเวลาทั้งหมดถึงหนึ่งร้อยแปดสิบวันในปีภาษีปีใด ให้ถือว่าผู้นั้นเป็นผู้อยู่ในประเทศไทย" และวรรคสองบัญญัติว่าผู้อยู่ในประเทศไทยที่มีเงินได้พึงประเมิน "เนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือเนื่องจากทรัพย์สินที่อยู่ในต่างประเทศ ต้องเสียภาษีเงินได้ตามบทบัญญัติในส่วนนี้เมื่อนำเงินได้พึงประเมินนั้นเข้ามาในประเทศไทย"17 คู่สมรสที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อกรณีสมรสพักอาศัยในประเทศไทยทั้งปี จึงเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในทุกปีของการอนุญาต คู่มือภาษีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาอธิบายกติกาปี 2567 ครบถ้วน คู่มือภาษีสำหรับผู้เกษียณ (ภาษาอังกฤษ)ว่าด้วยค่าลดหย่อนและการยื่นแบบ และคู่มืออนุสัญญาภาษีซ้อน (ภาษาอังกฤษ)อธิบายว่าบำนาญจากประเทศบ้านเกิดของคู่สมรสถูกจัดสรรระหว่างสองรัฐอย่างไร
สองประเด็นเป็นเรื่องเฉพาะของทางคู่สมรส ประเด็นแรก เงินที่แสดงเพื่อวีซ่ากับเงินที่ถูกเก็บภาษีเป็นคนละคำถาม การโอนเงิน 400,000 บาทจากเงินออมที่สะสมก่อนปี 2567 ไม่ใช่เงินได้พึงประเมินตามคำสั่ง ที่ ป.162/2566 แต่การโอนบำนาญหรือค่าเช่าที่ได้รับในต่างประเทศหลังวันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นเงินได้ในปีที่เงินเข้ามา ไม่ว่าจะโอนมาเพื่อให้ครบเกณฑ์วีซ่าหรือไม่ ประเด็นที่สอง คู่สมรสฝ่ายไทยที่มีเงินได้ในประเทศไทยยื่นแบบของตนเอง ประมวลรัษฎากรให้คู่สมรสแยกยื่นได้ และเงินได้จากต่างประเทศที่คู่สมรสชาวต่างชาตินำเข้ามาเป็นเงินได้พึงประเมินของคู่สมรสชาวต่างชาติเอง คู่สมรสที่วางแผนปีแรกจึงควรตัดสินใจก่อนเงินเคลื่อนย้ายว่าบัญชีใดรับเงินก้อนใด เพื่อให้หนังสือรับรองของธนาคารสำหรับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองและแบบแสดงรายการภาษีสำหรับกรมสรรพากรเล่าเรื่องเดียวกัน หน้าบริการของสำนักงานอธิบายการวิเคราะห์ถิ่นที่อยู่ทางภาษีและแผนการนำเงินเข้าประเทศที่สำนักงานจัดทำสำหรับสถานการณ์นี้ และกล่องสถานะด้านบนของหน้านี้บันทึกว่าข้อเสนอยกเว้นภาษีเงินได้ที่นำเข้ามาเป็นกฎหมายแล้วหรือยัง
สิ่งที่อาจผิดพลาด และราคาของมาตรา 81
การอนุญาตให้อยู่ต่ออาจถูกปฏิเสธเมื่อหลักฐานการเงินไม่ตรงตามรูปแบบที่เผยแพร่ ถูกเพิกถอนตามมาตรา 36 เมื่อพบว่าการสมรสไม่มีอยู่จริงในทางพฤตินัย และเสียไปเพราะพลาดวันกำหนด คนต่างด้าวที่ยังอยู่หลังการอนุญาต "สิ้นสุดหรือถูกเพิกถอน" มีความผิดตามมาตรา 81 ระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
การปฏิเสธที่สำนักงานของเราพบแบ่งได้สามกลุ่ม กลุ่มแรกคือรูปแบบของการเงิน เงินฝากที่ครบ 400,000 บาทเพียงหกสัปดาห์ก่อนยื่น รายได้ที่มีจริงแต่แสดงด้วยเอกสารที่สำนักงานไม่รับ หรือยอดเงินในบัญชีร่วมกับคู่สมรสฝ่ายไทยในขณะที่หลักเกณฑ์มุ่งถึงเงินฝากของผู้ยื่นเอง กลุ่มที่สองคือความสัมพันธ์ในทางพฤตินัย คู่สมรสที่อยู่ห่างกันเพราะการงาน หรือที่อยู่ในทะเบียนบ้าน ในการแจ้ง 90 วัน และในคำขอไม่ตรงกัน โดยไม่ได้เตรียมคำอธิบาย กลุ่มที่สามคือการสมรสในทางนิตินัย การสมรสครั้งก่อนในต่างประเทศที่ไม่เคยสิ้นสุด ซึ่งทำให้ทะเบียนสมรสไทยเป็นโมฆะตามมาตรา 1452 หรือการสมรสต่างประเทศที่บันทึกในประเทศไทยด้วยเอกสารที่ไม่ได้รับรองนิติกรณ์ครบลำดับ มาตรา 36 ให้เพิกถอนการอนุญาตที่ให้ไปแล้วได้ "หากมีพฤติการณ์ที่สมควรเพิกถอนการอนุญาต" และการอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการต้องยื่นภายใน 48 ชั่วโมงนับแต่ทราบคำสั่ง7
มาตรา 81 บัญญัติโทษของคนต่างด้าวที่ "อยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือการอนุญาตสิ้นสุดหรือถูกเพิกถอน" คือ "จำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"8 ในทางปฏิบัติ การอยู่เกินกำหนดยุติด้วยค่าปรับรายวันที่ด่านขาออก และสำหรับการอยู่เกินกำหนดนานจะถูกห้ามเข้าประเทศ แต่ความผิดตามกฎหมายคือสิ่งที่ทำให้การอนุญาตที่ขาดอายุเป็นอันตรายสำหรับผู้ที่ตั้งใจอยู่ต่อ ทางปฏิบัติที่ปลอดภัยเรียบง่าย คือยื่นต่ออายุก่อนการอนุญาตปัจจุบันสิ้นสุด ขอใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามาตามมาตรา 39 ก่อนออกนอกประเทศทุกครั้ง และแจ้งที่พักอาศัยทุก 90 วันตามมาตรา 37 (5) ให้เป็นปัจจุบัน เพราะตราประทับรอฟังคำสั่งคุ้มครองเฉพาะผู้ที่ยื่นคำขอทันเวลา
บทบาทของที่ปรึกษากฎหมายในกระบวนการนี้แคบและเฉพาะเจาะจง คือยืนยันก่อนยื่นว่าการสมรสเป็นการสมรสที่กฎหมายไทยรับรอง เงินอยู่ในรูปแบบและระยะเวลาที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกำหนด และสถานะทางภาษีของเงินที่ใช้เลี้ยงครัวเรือนได้ข้อยุติแล้ว หน้าบริการและค่าธรรมเนียมอธิบายชุดบริการวีซ่าและการวิเคราะห์ถิ่นที่อยู่ทางภาษี และหน้าติดต่อคือช่องทางส่งใบสำคัญการสมรส หนังสือรับรองของธนาคาร และกำหนดวันที่วางแผนไว้เพื่อขอความเห็นเบื้องต้น
คำถามที่พบบ่อย
คำถามที่ถามบ่อยที่สุดเรื่องวีซ่าแต่งงานไทยเป็นเรื่องเกณฑ์การเงิน ฐานะของภริยาชาวต่างชาติของสามีไทย การทำงาน การสมรสเพศเดียวกัน ผลเมื่อหย่า และภาษี คำตอบด้านล่างยึดหลักเกณฑ์ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเผยแพร่และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับแก้ไขปี 2567
- วีซ่าแต่งงานไทยต้องมีเงินเท่าใด
- หลักเกณฑ์ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองสำหรับการขออยู่ต่อหนึ่งปีกำหนดให้สามีชาวต่างชาติของภริยาไทยแสดงรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝากในธนาคารในประเทศไทยไม่น้อยกว่า 400,000 บาทที่คงอยู่ในบัญชีตลอด 2 เดือนก่อนยื่นคำขอ ค่าธรรมเนียมคำขออยู่ต่อ 1,900 บาท
- ภริยาชาวต่างชาติของสามีไทยต้องมีเงิน 400,000 บาทหรือไม่
- หลักเกณฑ์ที่สำนักงานเผยแพร่ระบุเกณฑ์ 40,000 บาท หรือ 400,000 บาทสำหรับสามีชาวต่างชาติที่สมรสกับหญิงไทย และแยกรายการเอกสารกรณีสามีไทยไว้ต่างหากโดยไม่ได้กล่าวซ้ำเงื่อนไขการเงิน เอกสารยังคงรวมหลักฐานความสัมพันธ์ทั้งทางนิตินัยและพฤตินัย และคู่สมรสทั้งสองต้องมาด้วยตนเอง
- ถือวีซ่าแต่งงานทำงานได้หรือไม่
- ไม่ได้หากไม่มีใบอนุญาตทำงาน มาตรา 37 (1) แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองห้ามคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ชั่วคราวทำงาน เว้นแต่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว แต่ผู้ถือการตรวจลงตรารหัส O โดยอาศัยการสมรสอาจขอใบอนุญาตทำงานตามกฎหมายนั้นได้ ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบหนึ่งเหนือรายการเกษียณ
- การสมรสเพศเดียวกันใช้ขอวีซ่าแต่งงานได้หรือไม่
- ตั้งแต่พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 มีผลใช้บังคับในเดือนมกราคม 2568 มาตรา 1448 และมาตรา 1458 ใช้ถ้อยคำ "บุคคลสองคน" การสมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนในประเทศไทยจึงเป็นการสมรสตามกฎหมายไทย การสมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนในต่างประเทศถูกตรวจสอบกับเงื่อนไขแห่งการสมรสตามกฎหมายไทยเช่นเดียวกับการสมรสต่างประเทศอื่น
- หากหย่ากัน วีซ่าแต่งงานจะเป็นอย่างไร
- ฐานของการอนุญาตให้อยู่ต่อสิ้นไป คู่สมรสชาวต่างชาติต้องเข้าเกณฑ์รายการอื่นก่อนการอนุญาตปัจจุบันสิ้นสุด เช่น รายการเกษียณสำหรับผู้มีอายุ 50 ปีขึ้นไปด้วยเงินฝาก 800,000 บาท หรือรายการบิดามารดาของบุตรไทยอายุไม่เกิน 20 ปีที่อยู่ในครัวเรือนเดียวกัน ซึ่งใช้เกณฑ์ 40,000 บาท หรือ 400,000 บาทเช่นเดียวกัน
- ผู้ถือวีซ่าแต่งงานต้องเสียภาษีในประเทศไทยหรือไม่
- ต้องเสียในฐานะผู้มีถิ่นที่อยู่ คู่สมรสที่อยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีปฏิทินเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีตามมาตรา 41 แห่งประมวลรัษฎากร และเงินได้จากต่างประเทศที่เกิดตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 ต้องเสียภาษีในปีที่นำเข้ามาในประเทศไทยตามคำสั่ง ที่ ป.161/2566 และ ป.162/2566 เงินออมที่สะสมก่อนปี 2567 ไม่เป็นเงินได้เมื่อโอนเข้ามา
- วีซ่าแต่งงานต่างจากวีซ่าเกษียณอย่างไร
- ทางคู่สมรสไม่มีเกณฑ์อายุและใช้เกณฑ์การเงินครึ่งเดียว คือ 400,000 บาท หรือเดือนละ 40,000 บาท เทียบกับ 800,000 บาท หรือเดือนละ 65,000 บาท และเปิดทางให้ขอใบอนุญาตทำงานได้ แต่ขึ้นอยู่กับการสมรสที่ดำรงอยู่และต้องให้คู่สมรสฝ่ายไทยมาด้วยทุกปี ส่วนทางเกษียณไม่ขึ้นกับการสมรส
ตรวจการสมรส เงิน และภาษี ก่อนยื่นคำขอ
ส่งใบสำคัญการสมรสหรือเอกสารการสมรสต่างประเทศ หนังสือรับรองของธนาคารหรือหลักฐานรายได้ และกำหนดวันที่วางแผนจะอยู่ในประเทศไทยมาให้สำนักงาน ที่ปรึกษากฎหมายไทยของสำนักงานจะยืนยันว่าการสมรสเป็นการสมรสที่กฎหมายไทยรับรองหรือไม่ หลักฐานการเงินอยู่ในรูปแบบที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกำหนดหรือไม่ และสถานะทางภาษีของเงินตามมาตรา 41 แห่งประมวลรัษฎากรจะเป็นอย่างไร ก่อนยื่นคำขอ
ตรวจคำขอของฉัน WhatsAppแหล่งอ้างอิง
ข้อความในเครื่องหมายคำพูดเป็นถ้อยคำจากแหล่งที่มา ถ้อยคำภาษาอังกฤษของคำพิพากษาต่างประเทศคงไว้ตามต้นฉบับพร้อมคำแปลอย่างไม่เป็นทางการ
- พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 34 และมาตรา 35 อ่านจากระบบกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา https://searchlaw.ocs.go.th/council-of-state/#/public/doc/cEVhclA4am5UUUtFTFZXcGZVNmdwUT09 เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 มาตรา 35 วรรคสาม บัญญัติว่า "ในกรณีที่คนต่างด้าวมีเหตุจำเป็นจะต้องอยู่ในราชอาณาจักรเกินระยะเวลาที่กำหนดใน (๑) (๒) (๓) และ (๔) ให้อธิบดีเป็นผู้พิจารณาอนุญาตให้อยู่ต่อไปได้ครั้งละไม่เกินหนึ่งปี" วรรคสี่ บัญญัติว่า "ในระหว่างรอฟังคำสั่งให้คนต่างด้าวผู้นั้นอยู่ในราชอาณาจักรไปพลางก่อนได้" ↩
- สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง "การขออยู่ต่อ" รายการที่ 18 "กรณีเป็นครอบครัวของผู้มีสัญชาติไทย (เฉพาะบิดามารดา คู่สมรส บุตร บุตรบุญธรรม หรือบุตรของคู่สมรส)" https://www.immigration.go.th/?page_id=1772 อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "คนต่างด้าวต้องได้รับการตรวจลงตรา ประเภทคนอยู่ชั่วคราว · มีหลักฐานแสดงความสัมพันธ์ · กรณีคู่สมรสต้องมีความสัมพันธ์กันทั้งทางนิตินัยและพฤตินัย … กรณีสมรสกับหญิงไทย ฝ่ายสามีซึ่งเป็นคนต่างด้าวต้องมีรายได้เฉลี่ยทั้งปีไม่น้อยกว่าเดือนละ 40,000 บาท หรือเงินฝากในธนาคารในประเทศไทยคงอยู่ในบัญชีตลอดระยะเวลาย้อนหลัง 2 เดือน ไม่น้อยกว่า 400,000 บาท เพื่อไว้ใช้จ่ายในรอบปี … ผู้ยื่นคำขอและบุตร/ภรรยา/สามีผู้มีสัญชาติไทย ต้องมาติดต่อด้วยตนเอง เพื่อมาให้ปากคำ" ↩
- รัฐบาลไทย "Application to stay in Thailand in the case of foreign family members of a Thai national" https://thailand.go.th/event-detail/001_01_124-2 (เผยแพร่ 13 มีนาคม 2566 ปรับปรุง 9 พฤษภาคม 2566) อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ↩
- หน้าบริการของรัฐบาลไทยซึ่งอ้างข้อมูลจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง https://thailand.go.th/issue-focus-detail/001_01_118 อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: แบบ ตม.7 ค่าธรรมเนียม 1,900 บาท แบบ ตม.8 ใบอนุญาตเดินทางกลับเข้ามา ครั้งเดียว 1,000 บาท หลายครั้ง 3,800 บาท ↩
- พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 37 (1) และ (5) อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 1 บัญญัติว่า "(๑) ไม่ประกอบอาชีพหรือรับจ้างทำงาน เว้นแต่จะได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว … (๕) ถ้าอยู่ในราชอาณาจักรเกินเก้าสิบวัน คนต่างด้าวผู้นั้นต้องมีหนังสือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ ณ กองตรวจคนเข้าเมืองทราบถึงที่พักอาศัยของตนโดยมิชักช้าเมื่อครบระยะเก้าสิบวัน และต่อไปให้กระทำเช่นเดียวกันทุกระยะเก้าสิบวัน" ↩
- พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 39 อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 1 บัญญัติว่า "คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว หากเดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร ให้ถือว่าการได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวดังกล่าวเป็นอันสิ้นสุด แต่ถ้าก่อนเดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้กลับเข้ามาในราชอาณาจักรได้อีก … ให้อยู่ในราชอาณาจักรต่อไปได้เท่าระยะเวลาที่ยังเหลืออยู่นั้น" ↩
- พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 36 อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 1 บัญญัติว่า "คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว หากมีพฤติการณ์ที่สมควรเพิกถอนการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร ให้อธิบดีหรือคณะกรรมการมีอำนาจเพิกถอนการอนุญาตที่ได้อนุญาตไว้นั้นได้ … การอุทธรณ์คำสั่งของอธิบดีตามวรรคสอง ให้ยื่นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในสี่สิบแปดชั่วโมงนับแต่เวลาที่ได้ทราบคำสั่งของอธิบดี" ↩
- พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 81 อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 1 บัญญัติว่า "คนต่างด้าวผู้ใดอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือการอนุญาตสิ้นสุดหรือถูกเพิกถอน ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ" ↩
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1448 มาตรา 1457 และมาตรา 1458 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 อ่านจากระบบกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา https://searchlaw.ocs.go.th/council-of-state/#/public/doc/Qko1NGNVa1FhMG9hTTNGcU9sTGxydz09 เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 มาตรา 1448 บัญญัติว่า "การสมรสจะกระทำได้ต่อเมื่อบุคคลทั้งสองฝ่ายมีอายุสิบแปดปีบริบูรณ์แล้ว แต่ในกรณีมีเหตุอันสมควร ศาลอาจอนุญาตให้ทำการสมรสก่อนนั้นได้" มาตรา 1457 บัญญัติว่า "การสมรสตามประมวลกฎหมายนี้จะมีได้เฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนแล้วเท่านั้น" มาตรา 1458 บัญญัติว่า "การสมรสจะทำได้ต่อเมื่อบุคคลสองคนยินยอมเป็นคู่สมรสกันและต้องแสดงการยินยอมนั้นให้ปรากฏโดยเปิดเผยต่อหน้านายทะเบียนและให้นายทะเบียนบันทึกความยินยอมนั้นไว้ด้วย" ↩
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1452 มาตรา 1495 มาตรา 1496 และมาตรา 1497 อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 9 มาตรา 1452 บัญญัติว่า "บุคคลจะทำการสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้" มาตรา 1495 บัญญัติว่า "การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ มาตรา ๑๔๕๒ และมาตรา ๑๔๕๘ เป็นโมฆะ" มาตรา 1496 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "คำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่า การสมรสที่ฝ่าฝืนมาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ และมาตรา ๑๔๕๘ เป็นโมฆะ" ↩
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1067/2545 อ่านจาก https://deka.supremecourt.or.th เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "การสมรสจะทำได้ต่อเมื่อชายและหญิงยินยอมเป็นสามีภริยากัน โดยทั้งสองคนตกลงจะเป็นบุคคลในครอบครัวเดียวกัน ต้องอยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยาทั้งในทางธรรมชาติและกฎหมาย ได้ดูแลความทุกข์สุข เจ็บป่วยซึ่งกันและกัน ต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน … จำเลยจดทะเบียนสมรสกับ ช. โดยมิได้มีเจตนาที่จะเป็นสามีภริยากันมาแต่แรก … การสมรสของจำเลยจึงฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1458 ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 1495" ↩
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5351/2545 อ่านจาก https://deka.supremecourt.or.th เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "ผู้ร้องทั้งสองมิได้นำพยานอื่นเข้าสืบประกอบว่าตนมิได้อยู่กินฉันสามีภริยากันจริง และมิได้ส่งสำเนาทะเบียนบ้านว่ามิได้อยู่บ้านหลังเดียวกัน นอกจากนี้ผู้ร้องทั้งสองยังปล่อยเวลาให้ล่วงเลยมาถึง 3 ปีเศษ … พฤติการณ์ที่นำสืบเช่นนี้แสดงให้เห็นว่าผู้ร้องทั้งสองยินยอมเป็นสามีภริยากันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1458 แล้ว" ↩
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1459 อ่านจากแหล่งในเชิงอรรถที่ 9 บัญญัติว่า "การสมรสในต่างประเทศระหว่างคนที่มีสัญชาติไทยด้วยกัน หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย จะทำตามแบบที่กำหนดไว้ตามกฎหมายไทยหรือกฎหมายแห่งประเทศนั้นก็ได้ ในกรณีที่คู่สมรสประสงค์จะจดทะเบียนตามกฎหมายไทย …" (วรรคสองให้พนักงานทูตหรือกงสุลไทยเป็นนายทะเบียน) พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 20 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 170/2569 อ่านจาก https://deka.supremecourt.or.th เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "การสมรสระหว่างคนในบังคับไทยหรือคนในบังคับไทยกับคนต่างด้าว ซึ่งได้ทำในต่างประเทศโดยถูกต้องตามแบบที่กฎหมายไทยกำหนดไว้ ย่อมเป็นอันสมบูรณ์ ผู้คัดค้านจึงเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายและเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย" ↩
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2887/2563 อ่านจาก https://deka.supremecourt.or.th เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "มาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวบัญญัติว่า เงื่อนไขแห่งการสมรสให้เป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของคู่กรณีแต่ละฝ่าย … การสมรสระหว่างจำเลยและโจทก์ร่วมจึงไม่ต้องด้วยเงื่อนไขของการสมรสตามกฎหมายไทย จำเลยและโจทก์ร่วมไม่มีสถานะเป็นสามีภริยาตามกฎหมาย" (วินิจฉัยตามมาตรา 1448 ก่อนการแก้ไขปี 2567) ↩
- กระทรวงการต่างประเทศ สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงมานามา "การจดทะเบียนสมรส" (10 มีนาคม 2567) https://image.mfa.go.th/mfa/0/qcuTAU8W4b/ขั้นตอนและบริการด้านกงสุล/การจดทะเบียนสมรส_Final.pdf อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: ลำดับการรับรองโดยกระทรวงการต่างประเทศของประเทศที่สมรส สถานเอกอัครราชทูตไทย และกรมการกงสุล แล้ว "ขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร. 22)" ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตที่คู่สมรสฝ่ายไทยมีภูมิลำเนา ↩
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 393/2554 อ่านจาก https://deka.supremecourt.or.th เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: "จะต้องเป็นการกระทำเพื่อช่วยบิดามารดา สามีหรือภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้กระทำเท่านั้น … จำเลยที่ 2 อยู่กินฉันสามีภริยากับจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นคนต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาตโดยไม่ปรากฏว่าได้จดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมาย จำเลยทั้งสองจึงไม่ได้เป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมาย" ↩
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 41 วรรคสองและวรรคสาม https://www.rd.go.th/5937.html คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.161/2566 และ ป.162/2566 https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dn161A.pdf และ dn162A.pdf กรมสรรพากร "กฎหมายออกใหม่" https://www.rd.go.th/21221.html อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 (รายการล่าสุดคือพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 808 ถึง 812 เดือนตุลาคมและพฤศจิกายน 2569 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 402 และ 403 ไม่มีฉบับใดว่าด้วยเงินได้จากต่างประเทศ) ↩
- GOV.UK, "Family visas: apply, extend or switch — Financial requirements if you're applying as a partner or spouse" https://www.gov.uk/uk-family-visa/proof-income-partner (ปรับปรุง 31 ตุลาคม 2024) อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569: รายได้รวมอย่างน้อยปีละ 29,000 ปอนด์ และ 18,600 ปอนด์สำหรับผู้ต่ออายุวีซ่าคู่สมรสที่ขอครั้งแรกก่อน 11 เมษายน 2024 ↩
- UK Supreme Court, press summary, R (on the application of MM (Lebanon)) v Secretary of State for the Home Department [2017] UKSC 10, 22 กุมภาพันธ์ 2017 https://supremecourt.uk/uploads/uksc_2015_0011_press_summary_10a8757e73.pdf อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ↩
- Supreme Court of the United States, Department of State v. Muñoz, No. 23-334, 21 มิถุนายน 2024 https://www.supremecourt.gov/opinions/23pdf/23-334_e18f.pdf อ่านเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ↩
- Gary S. Becker, "A Theory of Marriage: Part I", Journal of Political Economy 81, no. 4 (1973): 813–846, https://doi.org/10.1086/260084 (ตรวจรายการกับ Crossref เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569) ↩
- George A. Akerlof, "The Market for 'Lemons': Quality Uncertainty and the Market Mechanism", Quarterly Journal of Economics 84, no. 3 (1970): 488–500, https://doi.org/10.2307/1879431 (ตรวจรายการกับ Crossref เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569) ↩
- คำสั่งสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ที่ 12/2568 เรื่อง การอนุญาตให้คนต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ลงวันที่ 23 มกราคม 2568 สำเนาเผยแพร่โดยตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงราย https://chiangrai.immigration.go.th/wp-content/uploads/2025/03/ (ไฟล์ภาพสแกน 30 หน้า ดึงไฟล์เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569) ข้อทั่วไปและข้อ 2.22 ของผนวกอ่านจากสำเนาของตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดแพร่เมื่อ 5 ตุลาคม 2569 สำหรับคู่มือการขออยู่ต่อของเว็บนี้ หลักเกณฑ์ที่ยกมาในคู่มือนี้นำมาจากหน้าบริการของสำนักงานในเชิงอรรถที่ 2 ↩